అగస్త్య ఉవాచ
కిమిదం శ్రీపురం నామ కేన రూపేణ వర్తతే |
కేన వానిర్మితం పూర్వ తత్సర్వం మే నివదయ || 3,31.1 ||

కియత్ప్రమాణం కిం వర్ణం కథయస్వ మమ ప్రభో |
త్వమేవ సర్వసందేహపంకశోషణభాస్కరః || 3,31.2 ||

హయగ్రీవ ఉవాచ
యథా చక్రరథం ప్రాప్య పూర్వోక్తైర్లక్షణైర్యుతం |
మహాయాగానలోత్పన్నా లలితా పరమేశ్వరీ || 3,31.3 ||

కృత్వా వైవాహికీం లీలాం బ్రహ్మాద్యైః ప్రార్థితా పునః |
వ్యజేష్ట భండనామానమసురం లోకకంటకం || 3,31.4 ||

తదా దేవా మహేంద్రాద్యాః సంతోషం బహు భేజిరే |
అథ కామేశ్వరస్యాపి లలితాయాశ్చ శోభనం |
నిత్యోపభోగసర్వార్థం మందిరం కర్తుముత్సుకాః || 3,31.5 ||

కుమారా లలితాదేవ్యా బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః |
వర్ధకిం విశ్వకర్మాణం సురాణాం శిల్పకోవిదం || 3,31.6 ||

సురాణాం శిల్పనం చ మయం మాయావిచక్షణం |
ఆహూయ కృతసత్కారానూచిరే లలితాజ్ఞయా || 3,31.7 ||

అధికారిపురుషా ఊచుః
భో విశ్వకర్మంఛిల్పజ్ఞ భోభో మయ మహోదయ |
భవంతౌ సర్వశాస్త్రజ్ఞౌ ఘటనామార్గకోవిదౌ || 3,31.8 ||

సంకల్పమాత్రేణ మహాశిల్పకల్పవిశారదౌ |
యువాభ్యాం లలితాదేవ్యా నిత్యజ్ఞానమహోదధేః || 3,31.9 ||

షోడశీక్షేత్రమధ్యేషు తత్క్షేత్రసమసంఖ్యయా |
కర్తవ్యా శ్రీనగర్యో హి నానారత్నైరలంకృతాః || 3,31.10 ||

యత్ర షోడశధా భిన్నా లలితా పరమేశ్వరీ |
విశ్వత్రాణాయ సతతం నివాసం రచయిష్యతి || 3,31.11 ||

అస్మాకం హి ప్రియమిదం మరుతామపిచ ప్రియం |
సర్వలోకప్రియం చైతత్తన్నామ్నైవ విరచ్యతాం || 3,31.12 ||

ఇతి కారణదేవానాం వచనం సునిశమ్య తౌ |
విశ్వకర్మమయౌ నత్వా వ్యభాషేతాం తథాస్త్వితి || 3,31.13 ||

పునర్నత్వా పృష్టవంతౌ తౌ తాన్కారణ పూరుషాన్ |
కేషు క్షేత్రేషు కర్తవ్యాః శ్రీనగర్యో మహోదయాః || 3,31.14 ||

బ్రహ్మాద్యాః పరిపృష్టాస్తే ప్రోచుస్తౌ శిల్పినౌ పునః |
క్షేత్రాణాం ప్రవిభాగం తు కల్పయంతౌ యథోచితం || 3,31.15 ||

కారణపురుషా ఊచుః
ప్రథమం మేరుపృష్ఠే తు నిషధే చ మహీధరే |
హేమకూటే హిమగిరౌ పంచమే గంధమాదనే || 3,31.16 ||

నీలే మేషే చ శృంగారే మహేంద్రే చ మహాగిరౌ |
క్షేత్రాణి హి నవైతాని భౌమాని విదితాన్యథ || 3,31.17 ||

ఔదకాని తు సప్తైవ ప్రోక్తాన్యఖిల సింధుషు |
లవణోఽబ్ధీక్షుసారాబ్ధిః సురాబ్ధిర్ఘృతసాగరః || 3,31.18 ||

దధిసింధుః క్షీరసింధుర్జలసింధుశ్చ సప్తమః |
పూర్వోక్తా నవ శైలేంద్రాః పశ్చాత్సప్త చ సింధవః || 3,31.19 ||

ఆత్దృత్య షోడశ క్షేత్రాణ్యంబాశ్రీపురకౢప్తయే |
యేషు దివ్యాని వేశ్మాని లలితాయా మహౌజసః |
సృజతం దివ్యఘటనాపండితౌ శిల్పినౌ యువాం || 3,31.20 ||

యేషు క్షేత్రేషు కౢప్తాని ఘ్నంత్యా దేవ్యా మహాసురాన్ |
నామాని నిత్యానామ్నైవ ప్రథితాని న సంశయః || 3,31.21 ||

సా హి నిత్యాస్వరూపేణ కాలవ్యాప్తికరీ పరా |
సర్వం కలయతే దేవీ కలనాంకతయా జగత్ || 3,31.22 ||

నిత్యానాచ మహారాజ్ఞీ నిత్యా యత్ర న తద్భిదా |
అతస్తదీయనామ్నా తు సనామా ప్రథితా పురా || 3,31.23 ||

కామేశ్వరీపురీ చైవ భగమాలాపురీ తథా |
నిత్యక్లిన్నాపురీత్యాదినామాని ప్రథితాన్యలం || 3,31.24 ||

అతో నామాని వర్ణేన యోగ్యే పుణ్యతమే దినే |
మహాశిల్పప్రకారేణ పురీం రచయతాం శుభాం || 3,31.25 ||

ఇతి కారణకృత్యేంద్రైర్బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరైః |
ప్రోక్తౌ తౌ శ్రీపురీస్థేషు తేషు క్షేత్రేషు చక్రతుః || 3,31.26 ||

అథ శ్రీపురవిస్తారం పురాధిష్ఠాతృదేవతాః |
కథయామ్యహమాధార్య లోపాముద్రాపతే శృణు || 3,31.27 ||

యో మేరురఖిలాధారస్తుంగశ్చానంతయోజనః |
చతుర్దశజగచ్చక్రసంప్రోతనిజవిగ్రహః || 3,31.28 ||

తస్య చత్వారి శృంగాణి శక్రనైరృతవాయుషు |
మధ్యస్థలేషు జాతాని ప్రోచ్ఛ్రాయస్తేషు కథ్యతే || 3,31.29 ||

పూర్వోక్తశృంగత్రితయం శతయోజనమున్నతం |
శతయోజనవిస్తారం తేషు లోకాస్త్రయో మతాః || 3,31.30 ||

బ్రహ్మలోకో విష్ణులోకః శివలోకస్తథైవ చ |
ఏతేషాం గృహవిన్యాసాన్వక్ష్యామ్యవసరాంతరే || 3,31.31 ||

మధ్యే స్థితస్య శృంగస్య విస్తారం చోచ్ఛ్రయం శృణు |
చతుఃశతం యోజనానాముచ్ఛ్రితం విస్తృతం తథా || 3,31.32 ||

తత్రైవ శృంగే మహతి శిల్పిభ్యాం శ్రీపురం కృతం |
చతుఃశతం యోజనానాం విస్తృత కుంభసంభవ || 3,31.33 ||

తత్రాయం ప్రవిభాగస్తే ప్రవివిచ్య ప్రదర్శ్యతే |
ప్రాకారః ప్రథమః ప్రోక్తః కాలాయసవినిర్మితః || 3,31.34 ||

షట్దశాధికసాహస్రయోజనాయతవేష్టనః |
చతుర్దిక్షు ద్వార్యుతశ్చ చతుర్యోజనముచ్ఛ్రితః || 3,31.35 ||

శాలమూలపరీణాహో యోజనాయుతమబ్ధిప |
శాలాగ్రస్య తు గవ్యూతేర్నద్ధవాతాయనం పృథక్ || 3,31.36 ||

శాలద్వారస్య చౌన్నత్యమేకయోజనమాశ్రితం |
ద్వారేద్వారే కపాటే ద్వే గవ్యూత్యర్ధప్రవిస్తరే || 3,31.37 ||

ఏకయోజనమున్నద్ధే కాలాయస వినిర్మితే |
ఉభయోరర్గలా చేత్థమర్ధక్రోశసమాయతా || 3,31.38 ||

ఏవం చతుర్షు ద్వారేషు సదృశం పరికీర్తితం |
గోపురస్య తు సంస్థానం కథయే కుంభసంభవ || 3,31.39 ||

పూర్వోక్తస్య తు శాలస్య మూలే యోజనసంమితే |
పార్శ్వద్వయే యోజనే ద్వే ద్వే సమాదాయ నిర్మితే || 3,31.40 ||

విస్తారమపి తావంతం సంప్రాప్తం ద్వారగర్భితం |
పార్శ్వద్వయం యోజనే ద్వే మధ్యే శాలస్య యోజనం || 3,31.41 ||

మేలయిత్వా పంచ మునే యోజనాని ప్రమాణతః |
పార్శ్వద్వయేన సార్ధేన క్రోశయుగ్మేన సంయుతం || 3,31.42 ||

మేలయిత్వా పంచసంఖ్యాయోజనాన్యాయతస్తథా |
ఏవం ప్రాకారతస్తత్ర గోపురం రచితం మునే || 3,31.43 ||

తస్మాద్గోపురమూలస్య వేష్టో వింశతియోజనః |
ఉపర్యుపరి వేష్టస్య హ్రాస ఏవ ప్రకీర్త్యతే || 3,31.44 ||

గోపురస్యోన్నతిః ప్రోక్తాపంచవింశతియోజనా |
యోజనేయోజనే ద్వారం సకపాటం మనోహరం || 3,31.45 ||

భూమికాశ్చాపి తావంత్యో యథోర్ధ్వం హ్రాససంయుతాః |
గోపురాగ్రస్య నిస్తారో యోజనం హి సమాశ్రితః || 3,31.46 ||

ఆయామోఽపి చ తావాన్వై తత్ర త్రిముకుటం స్మృతం |
ముకుటస్య తు విస్తారః క్రోశమానో ఘటోద్భవ || 3,31.47 ||

క్రోశద్వయం సమున్నద్ధం హ్రాసం గోపురవన్మునే |
ముకుటస్యాంతరే క్షోణీ క్రోశార్ధేన చ సంమితా || 3,31.48 ||

ముకుటం పశ్చిమే ప్రాచ్యాం దక్షిణే ద్వారగోపురే |
దక్షోత్తరస్తు ముకుటాః పశ్చిమద్వారగోపురే || 3,31.49 ||

దక్షిణద్వారవత్ప్రోక్తా ఉత్తరద్వాఃకిరీటికాః |
పశ్చిమద్వారవత్పూర్వద్వారే ముకుటకల్పనా || 3,31.50 ||

కాలాయసాఖ్యశాలస్యాంతరే మారుతయోజనే |
అంతరే కాంస్యశాలస్య పూర్వవద్గోపురోఽన్వితః || 3,31.51 ||

శాలమూలప్రమాణం చ పూర్వవత్పరికీర్తితం |
కాంస్యశాలోఽపి పూర్వాదిదిక్షు ద్వారసమన్వింతః || 3,31.52 ||

ద్వారేద్వారే గోపురాణి పర్వలక్షణభాంజి చ |
కాలాయసస్య కాంస్యస్య యోంఽతర్దేశః సమంతతః || 3,31.53 ||

నానావృక్షమహోద్యానం తత్ప్రోక్తం కుంభసంభవ |
ఉద్భిజ్జాద్యం యావదస్తి తత్సర్వం తత్ర వర్తతే || 3,31.54 ||

పరంసహస్రాస్తరవః సదాపుష్పాః సదాఫలాః |
సదాపల్లవశోభాఢ్యాః సదా సౌరభసంకులాః || 3,31.55 ||

చూతాః కంకోలకా లోధ్రా బకులాః కర్ణికారకాః |
శింశపాశ్చ శిరీషాశ్చ దేవదారునమేరవః || 3,31.56 ||

పున్నాగా నాగభద్రాశ్చ ముచుకుందాశ్చ కట్ఫలాః |
ఏలాలవంగాస్తక్కోలాస్తథా కర్పూరశాఖినః || 3,31.57 ||

పీలవః కాకతుండ్యశ్చ శాలకాశ్చాసనాస్తథా |
కాంచనారాశ్చ లకుచాః పనసా హింగులాస్తథా || 3,31.58 ||

పాటలాశ్చ ఫలిన్యశ్చ జటిల్యో జఘనేఫలాః |
గణికాశ్చ కురంటాశ్చ బంధుజీవాశ్చ దాడిమాః || 3,31.59 ||

అశ్వకర్ణా హస్తికర్ణాశ్చాంపేయాః కనకద్రుమాః |
యూథికాస్తాలపర్ణ్యశ్చ తులస్యశ్చ సదాఫలాః || 3,31.60 ||

తాలాస్తమాలహింతాలఖర్జూరాః శరబర్బురాః |
ఇక్షవః క్షీరిణశ్చైవ శ్లేష్మాంతకవిభీతకాః || 3,31.61 ||

హరీత్క్యస్త్వవాక్పుష్ప్యో ఘోంటాల్యః స్వర్గపుష్పికాః |
భల్లాతకాశ్చ ఖదిరాః శాఖోటాశ్చందనద్రుమాః || 3,31.62 ||

కాలాగురుద్రుమాః కాలస్కంధాశ్చించా వదాస్తథా |
ఉదుంబరార్జునాశ్వత్థాః శమీవృక్షా ధ్రువాద్రుమాః || 3,31.63 ||

రుచకాః కుటజాః సప్తపర్ణాశ్చ కృతమాలకాః |
కపిత్థాస్తింతిణీ చైవేత్యేవమాధ్యాః సహస్రశః || 3,31.64 ||

నానాఋతుసమావిష్టా దేవ్యాః శృంగారహేతవః |
నానావృక్షమహోత్సేధా వర్తంతే వరశాఖినః || 3,31.65 ||

కాంస్యశాలస్యాంతరోలే సప్తయోజనదూరతః |
చతురస్రస్తామ్రశాలః సింధుయోజనమున్నతః || 3,31.66 ||

అనయోరంతరక్షోణీ ప్రోక్తా కల్పకవాటికా |
కర్పూరగంధిభిశ్చారురత్నబీజసమన్వితైః || 3,31.67 ||

కాంచనత్వక్సురుచిరైః ఫలైస్తైః ఫలితా ద్రుమాః |
పీతాంబరాణి దివ్యాని ప్రవాలాన్యేవ శాఖిషు || 3,31.68 ||

అమృతం స్యాన్మధురసః పుష్పాణి చ విభూషణం |
ఈదృశా వహవస్తత్ర కల్పవృక్షాః ప్రకీర్తితాః || 3,31.69 ||

ఏషా కక్షా ద్వితీయా స్యాన్కల్పవాపీతి నామతః |
తామ్రశాలస్యాంతరాలే నాగశాలః ప్రకీర్తితాః || 3,31.70 ||

అనయోరుభయోస్తిర్యగదేశః స్యాత్సప్తయోజనః |
తత్ర సంతానవాటీ స్యాన్కల్పవాపీసమాకృతిః || 3,31.71 ||

తయోర్మధ్యే మహీ ప్రోక్తా హరిచందనవాటికా |
కల్పవాటీసమాకారా ఫలపుష్పసమాకులా || 3,31.72 ||

ఏషు సర్వేషు శాలేషు పూర్వవద్ద్వారకల్పనం |
పూర్వవద్గోపురాణాం చ ముకుటానాం చ కల్పనం || 3,31.73 ||

గోపురద్వారకౢప్తం చ ద్వారే ద్వారే చ సంమితిః |
ఆరకూటస్యాంతరాలే సప్తయోజనదూరతః || 3,31.74 ||

పంచలోహమయః శాలః పూర్వశాలసమాకృతిః |
తయోర్మధ్యే మహీ ప్రోక్తా మందారద్రుమవాటికా || 3,31.75 ||

పంచలోహస్యాంతరాలే సప్తయోజనదూరతః |
రౌప్యశాలస్తు సంప్రోక్తః పూర్వోక్తైర్లక్షణైర్యుతః || 3,31.76 ||

తయోర్మధ్యమహీ ప్రోక్తా పారిజాతద్రువాటికా |
దివ్యామోదసుసంపూర్ణా ఫలపుష్పభరోజ్జ్వలా || 3,31.77 ||

రౌప్యశాలస్యాంతరాలే సప్తయోజనవిస్తరః |
హేమశాలః ప్రకథితః పూర్వవద్ద్వారశోభితః || 3,31.78 ||

తయోర్మధ్యే మహీప్రోక్తా కదంబతరువాటికా |
తత్ర దివ్యా నీపవృక్షా యోజనద్వయమున్నతాః || 3,31.79 ||

సదైవ మదిరాస్పందా మేదురప్రసవోజ్జ్వలాః |
యేభ్యః కాదంబరీ నామ యోగినీ భోగదాయినీ || 3,31.80 ||

విశిష్టా మదిరోద్యానా మంత్రిణ్యాః సతతం ప్రియా |
తే నీపవృక్షాః సుచ్ఛాయాః పత్రలాః పల్లవాకులాః |
ఆమోదలోలభృంగాలీఝంకారైః పూరితోదరాః || 3,31.81 ||

తత్రైవ మంత్రిణీనాథాయా మందిరం సుమనోహరం |
కదంబవనవాట్యాస్తు విదిక్షుజ్వలనాదితః || 3,31.82 ||

చత్వారి మందిరాణ్యుచ్చైః కల్పితాన్యాదిశిల్పినా |
ఏకైకస్య తు గే7 య విస్తారః పంచయోజనః || 3,31.83 ||

పంచయోజనమాయామః సప్తావరణతః స్థితిః |
ఏవమన్యవిదిక్షు స్యుస్సర్వత్ర ప్రియకద్రుమాః |
నివాసనగరీ సేయం శ్యామాయాః పరికీర్తితా || 3,31.84 ||

సేనార్థం నగరీ త్వన్యా మహాపద్మాటవీస్థలే |
యదత్రైవ గృహ తస్యా బహుయోజనదూరతః || 3,31.85 ||

శ్రీదేవ్యా నిత్యసేవా తు మత్రిణ్యా న ఘటిష్యతే |
అతశ్చితామణిగృహోపాంతేఽపి భవనం కృతం |
తస్యాః శ్రీమంత్రనాథాయాః సురత్వష్ట్రా మయేన చ || 3,31.86 ||

శ్రీపురే మంత్రేణీ దేవ్యా మందిరస్య గుణాన్బహున్ |
వర్ణయిష్యతి కో నామ యో ద్విజిహ్వాసహస్రవాన్ || 3,31.87 ||

కాదంబరీమదాతామ్రనయనాః కలవీణయా |
గాయంత్యస్తత్ర ఖేలంతి మాన్యమాతంగకన్యకాః || 3,31.88 ||

అగస్త్య ఉవాచ
మాతంగో నామ కఃప్రోక్తస్తస్య కన్యాః కథం చ తాః |
సేవంతే మంత్రిణీనాథాం సదా మధుమదాలసాః || 3,31.89 ||

హయగ్రీవ ఉవాచ
మతంగో నామ తపసామేకరాశిస్తపోధనః |
మహాప్రభావసంపన్నో జగత్సర్జనలంపటః || 3,31.90 ||

తపః శక్త్యాత్తధియా చ సర్వత్రాజ్ఞాప్రవర్త్తకః |
తస్య పుత్రస్తు మాతంగో ముద్రిణీం మంత్రినాయికాం || 3,31.91 ||
.
ఘోరైస్తపోభిరత్యర్థం పూరయామాస ధీరధీః |
మతంగమునిపుత్రేణ సుచిరం సముపాసితా || 3,31.92 ||

మంత్రిణీ కృతసాన్నిధ్యా వృణీష్వ వరమిత్యశాత్ |
సోఽపిసర్వమునిశ్రేష్ఠో మాతంగస్తపసాం నిధిః |
ఉవాచ తాం పురో దత్తసాన్నిధ్యాం శ్యామలాంబికాం || 3,31.93 ||

మాతంగమహామునిరువాచ
దేవీ త్వత్స్మృతిమాత్రేణ సర్వాశ్చ మమ సిద్ధయః |
జాతా ఏవాణిమాద్యాస్తాః సర్వాశ్చాన్యా విభూతయః || 3,31.94 ||

ప్రాపణీయన్న మే కించిదస్త్యంబభువనత్రయే |
సర్వతః ప్రాప్తకాలస్య భవత్యాశ్చరితస్మృతేః || 3,31.95 ||

అథాపి తవ సాంనిధ్యమిదం నో నిష్ఫలం భవేత్ |
ఏవం పరం ప్రార్థయేఽహం తం వరం పూరయాంబికే || 3,31.96 ||

పూర్వం హిమవతా సార్థం సౌహార్దం పరిహాసవాన్ |
క్రీడామత్తేన చావాచ్యైస్తత్ర తేన ప్రగల్భితం || 3,31.97 ||

అహంగౌరీగురురితి శ్లాఘామాత్మని తేనివాన్ |
తద్వాక్యం మమ నైవాభూద్యతస్తత్రాధికో గుణః || 3,31.98 ||

ఉభయోర్గుణసామ్యే తు మిత్రయోరధికే గుణే |
ఏకస్య కారణాజ్జాతే తత్రాన్యస్య స్పృహా భవేత్ || 3,31.99 ||

గౌరీగురుత్వశ్లాఘార్థం ప్రాప్తకామోఽప్యహం తపః |
కృతవాన్మంత్రిణీనాథే తత్త్వంమత్తనయా భవ || 3,31.100 ||

యతో మన్నామవిఖ్యాతా భవిష్యసి న సంశయః |
ఇత్యుక్తం వచనం శ్రుత్వా మాతంగస్య మహామునేః |
తథాస్త్వితి తిరోఘత్స చ ప్రీతోఽభవన్మునిః || 3,31.101 ||

మాతంగస్య మహర్షేస్తు తస్య స్వప్నే తదా ముదా |
తాపిచ్ఛమంజరీమేకాం దదౌ కర్ణావతంసతః || 3,31.102 ||

తత్స్వప్నస్య ప్రభావేణ మాతంగస్య సధర్మిణీ |
నామ్నా సిద్ధిమతీ గర్భే లఘుశ్యామామధారయత్ || 3,31.103 ||

తత ఏవ సముత్పన్నా మాతంగీ తేన కీర్తితాః |
లఘుశ్యామేతి సా ప్రోక్త శ్యామా యన్మూలకందభూః || 3,31.104 ||

మాతంగకన్యకా హృద్యాః కోటీనామపి కోటిశః |
లఘుశ్యామా మహాశ్యామామాతంగీ వృందసంయుతాః |
అంగశక్తిత్వమాపన్నాః సేవంతే ప్రియకప్రియాం || 3,31.105 ||

ఇతి మాతంగకన్యానాముత్పత్తిః కుంభసంభవ |
కథితాః సప్తకక్షాశ్చ శాలా లోహాదినిర్మితాః || 3,31.106 ||

ఇతి శ్రీబ్రహ్మాండమహాపురాణే ఉత్తరభాగే లలితోపాఖ్యానే హయగ్రీవాగస్త్యసంవాదే సప్తకక్ష్యా మతంగకన్యాప్రాదుర్భావో నామైకత్రింశోఽధ్యాయః

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s